Jak przewidzieć wzrost i wagę dziecka

Siatki centylowe są graficznym przedstawieniem norm rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży.

Dotyczą one Naszych pociech do 18 roku życia, przy czym są osobne siatki dla dzieci w wieku od 1 miesiąca do 1 roku życia i osobne dla dzieci w wieku od 1 do 18 roku życia.

Wyznaczane wartości są przedstawione w postaci linii nazywanych centylami (percentylami), natomiast obszar na siatce pomiędzy dwiema sąsiednimi liniami wyznaczającymi centyle, nazywamy kanałem centylowym. Na podstawie siatek centylowych możemy ocenić masę, wysokość ciała oraz obwód głowy i klatki piersiowej w stosunku do wieku dziecka. Są również siatki centylowe oceniające masę ciała do wysokości dziecka i - to jeszcze nie koniec - są także siatki centylowe oceniające podane wyżej parametry dla dzieci urodzonych przedwcześnie (obowiązują do 36 miesiąca życia dziecka).

Tyle tytułem wstępu a teraz pokażemy, że nie takie siatki straszne, jak je rysują ;-).
W jaki sposób należy posługiwać się siatkami centylowymi dla masy ciała i wysokości: Wykonujemy dokładny pomiar masy ciała (w kilogramach) i wysokości (w centymetrach).

Należy wybrać siatkę centylową odpowiednią do wieku i płci dziecka. Na osi poziomej znajdujemy punkt odpowiadający wiekowi dziecka (w miesiącach lub latach), a na osi pionowej odpowiadający aktualnej masie ciała lub wysokości dziecka (w kilogramach/centymetrach). Prowadzimy z tych dwóch punktów linie proste. Punkt przecięcia się tych linii to tzw. pozycja centylowa, oznaczana jako 3, 10, 25, 50, 75, 90 i 97 centyl.

Chłopcy - wzrost Chłopcy - masa Dziewczyny - wzrost Dziewczyny - masa

W jaki sposób należy interpretować otrzymane wyniki:
wartości prawidłowe:
• tzw. "szeroka norma" jest wyznaczona między 10 a 90 centylem
• tzw. "wąska norma" jest zawarta między 25-75 centylem,wartości

wymagające obserwacji (poniżej 10 centyla i powyżej 90 centyla)
• niedobór masy ciała lub wysokości - pomiędzy 10 a 3 centylem
• nadwaga - pomiędzy 90 a 97 centylem

wartości wymagające badań diagnostycznych (poniżej 3 centyla i powyżej 97 centyla)
• znaczny niedobór masy ciała i wysokości - poniżej 3 centyla
• otyłość - powyżej 97 centyla.

Jeżeli masa ciała dziecka jest na poziomie 50 centyla oznacza to, że 50% rówieśników jest szczuplejszych, a 50 % jest cięższych, natomiast jeżeli parametry te są na poziomie 10 centyla, oznacza to, że 10% dzieci jest szczuplejszych, a 90% jest cięższych od badanego dziecka w danym wieku.

Wzajemne proporcje masy ciała i wysokości do wieku dziecka uznaje się za prawidłowe, jeśli ich pozycje centylowe nie różnią się o więcej niż 2 pasma centylowe. Możemy wytłumaczyć to w następujący sposób: jeżeli masa ciała dziecka jest na poziomie 50 centyla a wzrost na 75 centylu, to jest to norma - czyli wszystko OK.

Natomiast, jeżeli masa ciała jest na 50 centylu, a wzrost pomiędzy 90 a 97 centylem, to uznajemy, że dziecko ma niedobór masy ciała w stosunku do swojego wzrostu (różnica w pozycji centylowej pomiędzy masą ciała, a wzrostem dla danego wieku jest powyżej dwóch pasm centylowych).

W ocenie rozwoju fizycznego dziecka ważne jest, czy przebiega on proporcjonalnie do jego wieku, a powtarzanie pomiarów pozwola śledzić dynamikę rozwoju dziecka. Wskazana jest następująca częstość wykonywania pomiarów:
• w I półroczu życia dziecka co 4-6 tygodni
• w II półroczu - co 2-3 miesiące
• w II roku co najmniej co 6 miesięcy,
a następnie przynajmniej raz w roku.

Należy wziąć pod uwagę również fakt, że każde dziecko rośnie i dojrzewa we własnym tempie, zależnym od czynników genetycznych, środowiskowych (odpowiednie żywienie, troskliwa opieka, stresy psychiczne) oraz wielu, wielu innych.

Nie będziemy niepokoili się, jeżeli dziecko od urodzenia ma masę ciała i wzrost na poziomie np.: 10 centyla. Natomiast zaczniemy naszego malucha bardziej obserwować w przypadku nagłych zmian parametrów centylowych - np.: jeżeli dotychczas oceniano u dziecka masę ciała i wysokość pomiędzy 25 a 50 centylem i w krótkim czasie jeden z parametrów (bądź też obydwa) będą poniżej 3 centyla. Dziecko takie wymaga dokładnego badania lekarskiego i badań diagnostycznych celem wyjaśnienia przyczyny tak nagłego zahamowania prawidłowego rozwoju.

Tempo rozwoju dzieci zmienia się również na przestrzeni kolejnych pokoleń. Współczesny przedszkolak rośnie szybciej niż jego rówieśnik sprzed kilkudziesięciu lat, dlatego siatki centylowe są co pewien czas uaktualniane (średnio co 10-15 lat).